Speels, dat is misschien de beste benaming voor
Lord M., de nieuwe roman van
Arthur Japin. En dat begint al op het omslag. Dat toont een geschilderd portret van een jonge vrouw, gekleed in historiserend kostuum. Of is het een elegante jongeman? De kortgeknipte krullen brengen je even aan het twijfelen. De hoofdpersoon van de roman is zij vast niet want de titel,
Lord M., verwijst nadrukkelijk naar een man, in dit geval William Lamb, Lord Melbourne, van 1834 tot en met 1841 premier van het Verenigd Koninklijk. En dat waren de jaren waarin de nog jonge, onervaren Victoria de Britse troon besteeg. De verstandhouding tussen de nog wat schuchtere vorstin en haar ervaren eerste minister, dat is ditmaal Japins speelveld. Met in de
dug-out, zo je wilt, de vrouw van het omslag: Lady Caroline Lamb, de voormalige echtgenote van Lord M. Overleden in 1828, maar niet nadat zij een gigantisch schandaal had veroorzaakt dat Lamb politiek maar nét overleefde, en hem emotioneel voor altijd zou tekenen.
Ofschoon Victoria bij haar aantreden regeerde over een groot deel van de wereld, had ze daarvan op dat moment nog nauwelijks iets gezien. Ze had een beschermde opvoeding genoten, grotendeels binnen de muren van paleizen. Als koningin moest dat zo snel mogelijk veranderen, en Lord Melbourne was de aangewezen persoon om die rol van mentor op zich te nemen. Victoria resideerde in Windsor Castle, per koets of paard een kleine twee uur van het centrum van Londen. Ze liet daarom voor Melbourne een appartement inrichten in het kasteel, waardoor hij na het diner niet in de late avond nog terug hoefde naar huis. Vrijwel dagelijks brachten ze enige uren samen door. Voor de buitenwacht moet het de indruk hebben gewekt van een vader-dochter relatie, en dat was in zekere zin ook zo. Maar Victoria stoorde zich daar niet aan, zij realiseerde zich terdege dat de lessen van de premier essentieel waren voor een succesvol koningschap.
Er is één onderwerp dat Victoria lange tijd voor zich uitschuift: een huwelijk. Melbourne begint daar telkens weer over, maar zij wimpelt hem steevast af. Heeft vermoedelijk in haar familie al teveel slechte voorbeelden meegemaakt om naar zo’n verbintenis uit te zien. Maar nieuwsgierig raakt zij toch. Dus geeft zij haar mentor als kerstcadeau een mooi notitieboek, en vraagt hem daarin zijn eigen gedachten over de liefde, en zijn ervaringen met het huwelijk te beschrijven. Hij doet dat. Eerst met frisse tegenzin, maar gaandeweg ervaart hij het terugkijken als een weldaad, maakt het iets bij hem los dat lange tijd heeft vastgezeten. Ieder voltooid deel levert hij in bij Victoria, die dan haar staatszaken resoluut terzijde schuift en in het voorbije liefdesleven van haar eerste minister duikt. Dat het lezen daarover verslavend werkt begrijp je wanneer je weet dat Melbourne getrouwd was met zijn jeugdliefde, de extraverte Caroline Lamb, dat deze verlieft raakt op Lord Byron en, omdat die hun affaire op een zeker moment beëindigt, die relatie publiekelijk opblaast. In 1812 was dat in Londen hét gesprek.
Het leven en koningschap van Victoria moet welhaast een van de meest uitgemolken historische onderwerpen zijn: boeken, toneelstukken, tentoonstellingen, documentaires, speelfilms, televisieseries, noem het maar op. Alles is al eens gedaan, denk ik dan. Maar dat Japin kiest voor een structuur waarin hij drie levens en twee verhaallijnen subtiel verweeft, en daarnaast lopende tekst afwisselt met dagboeknotities, is een vondst die werkt.
Ik ben niet iemand die alles van Japin leest. Maar omdat ik een voorliefde heb voor historische romans lees ik hem wel heel regelmatig. Vooral de wat ingetogen romans bekoren mij, zoals het uit 2022 daterende Wat stilte wil, over de geknotte loopbaan van de klassieke zangeres Anna Witsen. Maar ook Lord M. krijgt van mij een plekje hoog op de lijst. Ik las het trouwens als luisterboek, wat ik kan aanraden. Waarom? Nu, niemand is zo enthousiast over het werk van Japin als de auteur zelf. En dat straalt hij uit. Zeker bij het voorlezen ervan. Beslist een meerwaarde.
Arthur Japin / Lord M. / 333 blz / De Arbeiderspers, 2026 // Luisterboek, voorgelezen door de auteur / 8 uur en 38 minuten / De Arbeiderspers, via Storytel
