Eenmaal per jaar zet ik in mijn agenda dat ik niet moet vergeten naar het programma Nieuwsuur te kijken. Dat is dan de uitzending waarin bekend wordt gemaakt wie de shortlist van de Libris Literatuurprijs hebben gehaald. Het leukste onderdeel van dat item is het verrassingsbezoek dat een cameraploeg eerder die dag heeft gebracht aan ieder van de zes genomineerde schrijvers. Met de camera gericht op de voordeur van een schrijver bellen ze aan. Meestal opent de auteur in kwestie zelf de deur – die heeft natuurlijk al uren in het halletje staan wachten, denk ik dan. Nagelbijtend, in spanning of hij of zij de overstap van de longlist naar de shortlist zal maken. Het gezicht van de schrijver toont steevast verrassing, en natuurlijk ook een zekere opluchting. De longlist is leuk voor je CV, de shortlist is eervol.
Viermaal genomineerd
Ieder jaar bevat het filmpje van zo’n zes minuten wel een detail dat bij me blijft hangen. Ditmaal was dat het moment nadat de filmploeg bij Peter Terrin had aangebeld. Heel even werd ingezoomd op een briefje dat hij op de deur had geplakt. De tekst daarop luidde: ‘BESTE LIBRIS-POSTBODE. IK BEN ZO TERUG! (DE CHAMPAGNE STAAT KOUD) PETER.’ De champagne bleek inderdaad koud te staan. Op de vraag of hij de nominatie had verwacht, antwoordde Terrin ‘Je weet maar nooit.’ Maar misschien speelde ook de ervaring mee. Het bleek voor hem de vierde keer te zijn dat hij de shortlist van de prijs had gehaald. En of hij dacht ditmaal te winnen? Mathematisch heb ik een kans van 1 op 6, was het heldere antwoord. En: ‘Lukt het dit jaar niet, ach ik ben nog jong, dan de volgende keer maar.’ Terrin is van 1968.
Het is bijna een situatie van ‘wat als - ik eens zou winnen?’ Wat zou er dan in mijn leven veranderen. Opmerkelijk genoeg is dat ook het thema van de roman waarmee hij is genomineerd, Nog lang geen winter. Daarin ontvangt ene Simon, een man van tegen de middelbare leeftijd, zonder enige toelichting een grote som geld op zijn bankrekening. Een bedrag met vele nullen. Die storting blijkt het begin te zijn van allerlei kleine en grote gebeurtenissen die Simon langzaamaan het gevoel geven in een andere wereld, een andere huis, een ander lichaam te zijn beland. Zijn volwassen dochter lijkt welhaast een ander dan degene met wie hij zo vertrouwd was, maar ook zij ervaart haar vader als een andere man. Kortom: de wereld op zijn kop?
Een belevingsvakantie
Is Simon beland in een parallel universum? En wat betekent de informatie die hij ontvangt van een schimmige man die hem informeert dat achter dit alles de firma Quantum Entertainmens schuilgaat? Een techpionier die zorgvuldig geselecteerde individuen een belevingsvakantie van enkele weken aanbiedt? Terrin doseert zijn informatie zorgvuldig, waardoor je de totale transformatie kan bevatten. En begrijpt dat Simon een andere Simon had kunnen zijn indien hij ergens eerder in zijn leven een andere keuze had gemaakt. Maar welke? En met welk doel wordt hij nu blootgesteld aan een onzinnig aandoende exercitie? Of zou hij er zijn voordeel mee kunnen doen?
Terrin laat niet alleen zijn hoofdpersoon met een gespleten persoonlijkheid én gevoel door het leven stappen, ook de samenleving zelf, waarin zijn alternatieve leven zich afspeelt, is volstrekt verschillend. Geopolitieke ontwikkelingen bijvoorbeeld hebben de Verenigde Staten in een burgeroorlog doen belanden, en Donald Trump is vermoord. Een keuze is voor Simon – als daar al sprake van zou zijn – niet heel eenvouding.
Niveau
Viermaal de shortlist van de Librisprijs bereiken mag je best een prestatie noemen. Het betekent dat je als schrijver bij voortduring een hoog niveau weet te handhaven. In het geval van Terrin is dat gebaseerd op een eigenzinnige selectie van thema’s en op zijn keuze om de structuur van zijn romans tot op zekere hoogte te abstraheren. Inhoudelijk wakkert zijn werk je betrokkenheid aan, maar het fundament wordt gevormd door de dagelijkse realiteit overstijgende zaken.
Peter Terrin / Nog lang geen winter / 256 blz / De Bezige Bij, 2025 // Foto auteur: Stefaan Temmerman