Het verzwijgen van haar auteurschap diende Yáng Shuāng-zĭ een doel. Het boek zit namelijk vol thema’s en onderwerpen die in de jaren dertig vrij gevoelig lagen in Taiwan, van kolonialisme en de zoektocht naar de Taiwanese identiteit, tot aan de ondergeschikte rol van vrouwen in de maatschappij en de machtsongelijkheid tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Zaken die zelfs in de 21ste eeuw nog wel nagalmden. De roman deed dan ook in Taiwan nogal wat stof opwaaien, wat de schrijfster in alle rust vanaf de zijlijn kon volgen. De bekendmaking van haar ware rol, enkele maanden later, en de bekentenis dat het een origineel, hedendaags literair werk betrof, een roman, gaf de publiciteit nog een extra boost. Dat leidde tot literaire prijzen, tot een vertaling in het Engels , vervolgens tot de toekenning van de National Book Award for Literature in Translation (2024) én, als kers op de taart, tot de International Booker Prize (2026). Het was voor het eerst dat een boek uit het Mandarijn (Chinees) met die laatstgenoemde prijs werd bekroond. Je mag voorzichtig vaststellen dat het boek inmiddels ook in Nederland een hype-je aan het worden is.
Het verhaal is uiterst overzichtelijk. De Japanse auteur, Aoyama Chizuko, wordt na het succes van een eerdere roman door het Taiwanese ministerie van Cultuur uitgenodigd om een jaar lang door Taiwan te reizen en lezingen te geven over haar werk. Dit in het kader van het verbeteren van de betrekkingen tussen het ‘moederland’ en ‘het eiland in het zuiden’. Twee onschuldige termen die men in Japan graag bezigde om het eigen land en Taiwan aan te duiden. Veel Taiwanezen noemden de in hun ogen ietwat onverkwikkelijke verstandhouding gewoon ouderwets kolonialisme. Chizuko krijgt als verblijf een zomerhuisje in een buitenwijk van de hoofdstad Taichū aangeboden, van waaruit zij per trein alle steden en dorpen kan bereiken waar zij lezingen geeft. Ook krijgt zij een vertaalster toegewezen, juffrouw Ong, die haar zal begeleiden en haar wegwijs maken in het land.Ofschoon de lezingentrips de hoofdmoot van het verhaal vormen, en Yáng Shuāng-zĭ daarnaast veel werk maakt van de relatie tussen de twee jonge vrouwen, is er een derde verhaallijn. Een opmerkelijke: Chizuko blijkt een onvermoeibare lekkerbek. Ze kan geen tien stappen zetten of ze koopt een snack bij een straatventer. Restaurants zoekt ze met zorg uit, waarna juffrouw Ong de lekkerste of meest bijzondere gerechten op de kaart selecteert. En al die gerechten worden uitvoerig beschreven, niet alleen hoe je ze klaarmaakt maar ook de smaaksensaties die ze geven. Iedere paar bladzijden is het weer raak. Zelfs in de hoofdstuktitels zijn de namen van gerechten verwerkt. Het lijkt alsof Yáng Shuāng-zĭ je middels die reeks gerechten en de beschrijvingen van de maaltijden een staalkaart van de Taiwanese cultuur presenteert. Ik heb me lang afgevraagd waarom ze hiervoor kiest, het zal toch enig doel hebben. Is het om het verschil tussen de jonge vrouwen zichtbaar te maken? Tijdens de maaltijden kletsen de dames volop met elkaar, en krijg je inzicht in hun levens en karakter. Zo is juffrouw Ong een dochter van een concubine, wat haar een heel lage maatschappelijke status bezorgt. Maar de verfijnde Taiwanese keuken kent ze door en door, terwijl Chizuko de fijne nuances van die keuken vreemd zijn. Die maakt trouwens af en toe opmerkingen die je doen denken dat ze misschien niet zo heel slim is. Ook niet heel goed in staat is de mensen met wie ze omgaat te peilen. De rollen die ze spelen voor de buitenwacht, hun omgeving, zijn daarmee omgekeerd aan hun werkelijke vermogens die ze alleen achter de schermen tonen.
Tijdens die gesprekken aan de maaltijd openbaart zich misschien wel de echte betekenis van deze roman. De dames zijn op die momenten gefocust op elkaar, hebben tijd om in alle rust van gedachten te wisselen, over het vrouwonvriendelijke van de maatschappij, over het leven in het algemeen en hun vriendschap in het bijzonder. In hun nawoord wijzen de vertalers op het in Japan geliefde genre van ‘yuri’. Dat is een term uit de populaire cultuur, gebruikt in literatuur, tekenfilms en games, die verwijst naar genegenheid tussen vrouwen die verder gaat dan vriendschap, maar die zich niet hoeft te ontwikkelen tot een liefdesrelatie. Op enkele momenten in de roman lijk je inderdaad zo’n sfeer te bespeuren.Yáng Shuāng-zĭ is een pseudoniem. Of beter, wás een pseudoniem van de tweelingzussen Yang Jo-tzu en Yang Jo-hui. Geboren in 1984, door hun ouders in de steek gelaten en opgevoed door hun oma, die ook al vroeg overleed. In hun tienerjaren ontdekten ze de manga en de al genoemde yuri, en begonnen romantische verhalen te schrijven. Toen ze daarmee succes hadden, kozen ze een gezamenlijk pseudoniem, Yáng Shuāng-zĭ. In 2015 stierf Jo-hui aan de gevolgen van borstkanker, sindsdien schrijft haar zus verder onder hun ongewijzigde pseudoniem. Vertaald betekent die ‘de tweeling Yang’. Reisdagboek Taiwan is de eerste roman die zij alleen schreef.
Yáng Shuāng-zĭ / Reisdagboek Taiwan / Vertaald uit het Mandarijn door Silvia Marijnissen en Annelous Stiggelbout / 352 blz / Meulenhoff, 2026




















